قدمت زبان سنگسری فراتر از زبان فارسی میانه

نسخه مناسب چاپارسال به دوستان
قدمت زبان سنگسری فراتر از زبان فارسی میانه
زبان سنگسری اگر چه در تقسیم‌ بندی از زیر مجموعه‌های زبان فارسی ‌نو است، اما قدمتی دیرینه‌ تر داشته و از مسیر پهلوی اشکانی به دوره باستان و زبان اوستایی می ‌رسد.

به گزارش نسل شاهوار به نقل از نیزوا، زبان سنگسری، زبانی مخصوص و عضوی از گروه زبان‌های سمنانی شاخه‌ شمال‌غربی، غربی و زبان‌های ایرانی است که خود شاخه‌ ای از زبان‌های هندوایرانی و آن نیز به‌ نوبه‌ خود شاخه ‌ای از زبان‌های هندواروپایی است. در برخی منابع زبان سنگسری مستقلاً عضوی از شاخهٔ شمال‌غربی زبان‌های ایرانی قرار گرفته است.

زبان شناسان تحول زبان فارسی را به سه مرحله‌ فارسی باستان، فارسی میانه و فارسی نو تقسیم می‌کنند. در این میان ارتباط فارسی میانه و فارسی نو و تحولی که در این فاصله پیش آمده آشکار است، اما دانشمندان معتقدند که فارسی باستان ارتباط مستقیمی با فارسی میانه نداشته است. زیرا در فارسی باستان و زبان اوستایی نام‌ها از نظر جنسیت «مرد و زن و حالت خنثی» دارای شناسه‌های خاصی می‌باشد و صرف افعال با توجه به آن، گونه‌های مختلف به خود می‌گیرد و حال آنکه در فارسی میانه هیچ اثری از آن نیست و باید در فاصله‌ی این دو دوره‌ تحول زبانی، زبان دیگری وجود میداشته که تا حدی از جهات مذکور با فارسی باستان مشابهت داشته باشد.

جالب آنکه این شباهت در زبان سنگسری وجود دارد و این بدان معناست که زبان سنگسری اگرچه در تقسیم‌بندی از زیر مجموعه‌های زبان فارسی ‌نو است، اما قدمتی دیرینه‌ تر داشته و از مسیر پهلوی اشکانی به دوره باستان و زبان اوستایی می ‌رسد. بخصوص حالات زن و مردی صرف فعل را حفظ کرده که سنتی اوستایی است. مثلاً کلیه جانوران (چه نر چه ماده) از نظر دستور زبان سنگسری مؤنث به شمار آمده و فعل به صورت مؤنث برایشان صرف می‌شود. در مقابل کلیه موجودات غیر آنها از اشیاء تا نباتات را مذکر می‌دانند. همچنین صرف فعل برای سوم شخص مفرد از نظر زن و مرد بودن فاعل متفاوت است.

به هر حال زبان سنگسری گرچه از نظر صرف افعال، وسعت فارسی باستان را ندارد اما مانند فارسی میانه کاملاً خالی از آنها نیست و به عبارت دیگر فاصله‌ موجود در بین زبان فارسی باستان و فارسی میانه را پر می‌نماید. یعنی از فارسی میانه و فارسی‌نو به مراتب کهنه ‌تر است.

در زبان سنگسری واژه‌های بسیاری وجود دارد که با واژه‌های اوستایی همانندند که برای بسیار از زبان‌شنان بسیار جالب بوده است. از جمله :کَه‌س: کوچک / مَه‌س: بزرگ / مونگ: ماه / اِسِة: اکنون / هَپْ‌‌پو: آب(کودکانه) / تَه: مال تو / لوژِنگ: هواکش یا روزن / شَه‌تِه واش: نوعی گیاه سمی / اِسپِة: سگ / وَه‌رف : برف / دَه‌س: عدد ده / گوت: سراپرده، خیمه / اینو: پیر و ناتوان / وَه‌رک: گرگ / نِةسوُم: زمین پست ، دور از تابش آفتاب / گوراِسْکا: سوراخِ لانه‌ی وحوش / پیمِة: زمین / مَه‌شْت : پُر / اَ : من / پَه‌س: گوسفند

واژگان پهلوی اشکانی نیز در زبان سنگسری وجود داد. از جمله:شَه‌پ: جهش / گِةری: گردن / واش: گیاه ، علوفه / وَه‌رگ: برگ / واخت = وات: گفته / وَه‌ر: حصار ، محوطه / کُل : درخت رز، انگور 

همچنین پاره‌ای از واژه‌های سنگسری حکایت از اعتقادات زردشتی و اعمال دینی در قدیم دارد. از جمله:شِوی: پیراهن مقدس / سدره: شپیک / ستره: سدره یا همان پیرهن مقدس / زنافر: مقدار کم اهمیت = تنافور / فتات: کاملاً شسته شده = پاتیات : شستشوی همراه با اوراد یا تطهیر مذهبی 

محمد نوبخت محقق فرهنگ و زبان های باستان

دیدگاه‌ها

ارسال نظر جدید

محتوای این فیلد خصوصی است و به صورت عمومی نشان داده نخواهد شد.
کد امنیتی
This question is for testing whether you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.